Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Barış Adıbelli, ABD’de Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu elde etmesi halinde Donald Trump yönetiminin bütçe ve soruşturmalar üzerinden baskı altına alınabileceğini belirtti. Adıbelli, seçimlerde Amerikalı seçmenin tercihinde ekonomik koşulların belirleyici olacağını öngörüyor.
Seçimlere ilişkin beklentilerini ve olası sonuçlarını değerlendiren Adıbelli, Temsilciler Meclisi’nde Demokratların çoğunluğu ele geçirmesinin beklendiğini, ancak Senato’da durumun Cumhuriyetçiler lehine olabileceğini ifade etti. Buna rağmen, Kongre’nin “kalbi” olarak nitelendirdiği Temsilciler Meclisi’nin Demokratların kontrolüne geçmesinin, Trump yönetimi için işleri zorlaştıracağını vurguladı. Mevcut durumda Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanlığı ile ilişkilerin iyi olduğunu ancak Kongre’deki durumun farklı olduğunu belirtti.
Adıbelli, Kongre’de İsrail, Yahudi, Rum, Ermeni ve Hint lobilerinin Türkiye karşıtı bir ittifak oluşturduğunu dile getirdi. Bu durumun, F-16 modernizasyon paketleri, askeri ekipmanlar ve CAATSA yaptırımları gibi Türkiye’nin Kongre’den onay alması gereken konuları olumsuz etkilediğini söyledi. Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasına neden olan CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için Kongre’nin ikna edilmesi gerektiğini, bunun da ancak Türkiye’ye yönelik olumlu bir Kongre bakışıyla mümkün olacağını belirtti. Adıbelli, ne Demokratların ne de Cumhuriyetçilerin Türkiye’ye sıcak bakmadığını ifade etti.
S-400 ve F-35 konularında Ankara’nın beklentilerinin, ABD’nin kendi beklentilerine göre şekilleneceğini belirten Adıbelli, ABD’nin S-400’ün Türkiye sınırları dışına çıkmadığı sürece müzakereye yanaşmadığını söyledi. Trump’ın Türkiye’nin taleplerini desteklediğini belirtmesine rağmen, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için Kongre’nin onayının gerektiğini vurguladı. Bunun için Türkiye’nin S-400 konusunda somut adımlar attığına dair kanıtların Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Kongre’ye sunulması gerektiğini belirtti.
F-35 meselesinde İsrail’in Türkiye’ye F-35 verilmemesi için yoğun çaba gösterdiğini de ekledi. Rusya’nın S-400’ün satışı veya hibe edilmesi için Türkiye’nin kendisinden izin alması gerektiğini hatırlattı.
Demokratların seçimi kazanması durumunda Trump yönetimini “felç edeceklerini” öngören Adıbelli, Temsilciler Meclisi’nin yürütmeye soruşturma açma, ithamlarda bulunma ve savunma isteme yetkisini kullanacağını belirtti. Bu durumun, Türkiye ile ilişkileri olan bir başkana yapılacağı için ister istemez Türkiye-ABD ilişkilerine de etki edeceğini söyledi.
Senato’nun Cumhuriyetçilerin elinde kalması durumunda bile, Temsilciler Meclisi’nin bütçe ve yasa konularındaki geniş yetkileriyle Trump’ın hareket alanını kısıtlayacağını ifade etti. Demokratların Temsilciler Meclisi’ni kontrol etmesi halinde Trump’ın bütçesinin kesilebileceğini ve istediği projeleri gerçekleştiremeyeceğini örneklerle açıkladı.
Amerikalı seçmenin tercihlerinde ekonomik koşulların en belirleyici faktör olduğunu vurgulayan Adıbelli, Trump’ın uyguladığı gümrük vergileri ve dış politikaların Amerikan ekonomisine zarar verdiğini belirtti. Petrol fiyatlarındaki artışın da halkı isyan ettirdiğini ve bunun dış politikaya yönelik tepkilere yol açtığını söyledi.
Son olarak, ara seçimlerin 2028 başkanlık yarışının ilk sinyallerini verdiğini ve Demokratların adayı için avantaj yarattığını belirtti. Trump ve Cumhuriyetçilerin başarısızlığının, halkın tekrar Trump çizgisinde birini başkan seçmeyeceği yönünde bir eğilim oluşturduğunu ifade etti.
