Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında hem Orta Doğu’daki son gelişmeleri hem de iklim krizinin ulaştığı boyutu değerlendirdi. Guterres, uluslararası topluma diplomasi çağrısı yaparak, dünyanın artık daha fazla savaşı kaldıramayacağını vurguladı. İklim kriziyle mücadelede ise hükümetleri acil önlem almaya davet etti.
Guterres, konuşmasına Kıbrıs temaslarını değerlendirerek başladı. Taraflarla yürütülen görüşmelerin ardından yeni bir ‘5+1’ formatındaki toplantı için hazırlıklara başlanacağını açıkladı. Güven artırıcı yöntemler ve içerik konusunda hazırlıkların tamamlanmasının ardından toplantının düzenleneceğini belirtti. Guterres, toplantının başarılı olması için gerekli şartların oluşturulması amacıyla her iki taraf ve garantörlerle istişare içinde çalışacaklarını ifade etti.
Orta Doğu’daki çatışmalara da değinen Guterres, Körfez’deki askeri gerilimin küresel istikrarsızlığın temel unsurlarından biri haline geldiğini söyledi. Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin durduğunu, enerji piyasalarının sarsıldığını, gıda ve gübre fiyatlarının yükseldiğini belirtti. Milyonlarca insanın yoksulluk riskiyle karşı karşıya olduğunu dile getiren Guterres, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hamas’ın silahsızlanması ve İsrail’in Gazze’den çekilmesini içeren anlaşmayı duyurmasını olumlu bir gelişme olarak nitelendirdi. Guterres, bölgedeki tüm cephelerde çatışmaların sona ermesi gerektiğini vurgulayarak, ‘Bölge ve dünya artık daha fazla savaşı kaldıramaz’ dedi.
Basın toplantısının ikinci bölümünde iklim değişikliğine dikkat çeken Guterres, El Nino hava olayının etkilerinin beklenenden daha güçlü hissedildiğini söyledi. Son dönemde yaşanan sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve rekor deniz suyu sıcaklıklarının yalnızca başlangıç olduğunu belirtti. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün tahminlerine göre sıcaklıkların normalin üzerinde seyredeceğini aktardı. Guterres, ‘İklim krizi hızını artırıyor. Aşırı sıcaklık, uzun zamandır ‘sessiz katil’ olarak adlandırılıyor. Ancak bu tanım bile krizi hafife alıyor olabilir’ ifadelerini kullandı.
Aşırı sıcaklıkların çevresel, ekonomik ve insani bir kriz olduğunu belirten Guterres, milyonlarca insanın sağlık, gıda ve geçim kaynaklarının tehdit altında bulunduğunu söyledi. Guterres, aşırı sıcaklarla mücadele için erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, çalışanların korunması, şehirlerin ve binaların dayanıklı hale getirilmesi ve en önemlisi fosil yakıt kullanımının azaltılması gerektiğini vurguladı. Hükümetlerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesini eleştiren Guterres, ‘Bugün onaylanan her yeni fosil yakıt projesi yarının sıcak hava dalgalarını daha tehlikeli hale getiriyor’ dedi.
Guterres, iklim krizinin yeterince ciddiye alınmamasının güvenlik krizleri ve fosil yakıt endüstrisinin yürüttüğü kampanyalar nedeniyle olduğunu belirtti. BM’nin iklim krizinin insanlık için varoluşsal bir tehdit olduğunu anlatmak için daha açık konuşacağını söyledi.
Gazze’de açıklanan anlaşmaya ilişkin bir soruya cevap veren Guterres, tarafların üzerinde uzlaşılan yol haritasını gecikmeye mahal vermeden uygulaması gerektiğini söyledi. Sürecin baltalanmaması çağrısında bulunan Guterres, ‘Şimdi her iki tarafın da üzerinde anlaşılanları hayata geçirme zamanıdır’ dedi. İran destekli milislerin faaliyetlerine ilişkin soruya ise Irak hükümetinin ülkenin vekalet savaşlarının aracı olarak kullanılmaması yönündeki kararlılığını desteklediklerini belirterek cevap verdi.
Dünya Gıda Programı’nın (WFP) finansmanı hakkında konuşan Guterres, asıl önceliğin kurumun etkinliğini artırmak olduğunu söyledi. Gıda güvenliği alanında mevcut yardımın ihtiyaçların gerisinde kaldığını vurgulayarak, ‘Elimizdeki sınırlı kaynaklarla dünyanın en savunmasız insanları için elimizden geleni yapacağız’ ifadelerini kullandı.
