Küresel yapay zeka yatırımları 2023 yılında rekor seviyeye ulaştı. Şirketler, bir önceki yıla göre yüzde 127,5 artışla toplam 344,7 milyar dolar harcadı. Yapay zekanın birçok sektörde hızla benimsenmesi, bu büyük harcamaların temel nedeni olarak öne çıktı. Nvidia, AMD, Microsoft, Google, Amazon ve Huawei gibi teknoloji devleri, çip ve veri merkezi altyapılarına milyarlarca dolarlık yatırım yaptı.
Stanford Üniversitesi’nin raporuna göre, 2013-2025 dönemindeki özel sektör yapay zeka yatırımları 757,3 milyar doları buldu. Geçen yılki 344,7 milyar dolarlık yatırım, bu toplamın neredeyse yarısını oluşturdu. ABD’li şirketler, 285,9 milyar dolarlık pay ile küresel yatırımların büyük bölümünü gerçekleştirdi.
Çinli şirketler 12,4 milyar dolarla ikinci, Birleşik Krallık şirketleri ise 5,9 milyar dolarla üçüncü sırada yer aldı. Bazı ülkelerin ve şirketlerin yatırımlarını gizli tutması, açıklanan rakamların buzdağının sadece görünen kısmı olabileceğini gösteriyor.
Kurumsal ve diğer yan yatırımlarla birlikte, toplam yapay zeka yatırımı geçen yıl yüzde 129,9 artarak 581,7 milyar dolara yükseldi. ABD, fonlanan 1953 şirket sayısı ile bu alanda liderliğini sürdürdü. Birleşik Krallık 172, Çin ise 161 fonlanan şirketle ABD’yi takip etti.
Çin, yapay zeka alanındaki yayınlar, atıflar ve patent verme konularında küresel lider konumda bulunuyor. Sadece geçen yıl 35 patent alarak bu alandaki etkinliğini gösterdi. Türkiye, yeni Ulusal Yapay Zeka Stratejisi’nin Eylem Planı’nı Kurban Bayramı’ndan sonra kamuoyuyla paylaşmayı hedefliyor.
2021-2025 dönemini kapsayan önceki strateji, 6 öncelik ve 119 tedbirle hayata geçirilmişti. Yeni strateji, yapay zeka yatırımlarını artırmayı amaçlıyor.
Ülkeler, yapay zekanın ekonomik fırsatlarını değerlendirirken, olası sosyal, etik ve güvenlik risklerini kontrol altına almak için regülasyon mekanizmalarını devreye soktu. Veri güvenliği, telif hakları, dezenformasyon, kişisel mahremiyet ve algoritmik şeffaflık gibi konular hükümetlerin öncelikli alanları arasına girdi.
Avrupa Birliği’nin “AI Act” düzenlemesi, ABD’deki güvenlik odaklı tartışmalar ve Çin’in devlet kontrolünü merkeze alan yaklaşımı, küresel ölçekte farklı regülasyon modellerini ortaya koydu. 2016’da G20 ülkeleri arasında yapay zeka ile ilgili yasa yokken, geçen yıl sonu itibarıyla bu sayı 150’ye ulaştı.
ABD 25 yasa ile ilk sırada yer alırken, Güney Kore 17, Fransa ve Japonya 10’ar yasayla bu ülkeyi takip etti. Yapay zeka, sağlıktan tarıma, ulaştırmadan enerjiye, savunmadan bankacılık ve finansa kadar hemen her alanda köklü bir dönüşümü beraberinde getirdi.
Tarım teknolojilerinde yapay zeka, üretim süreçlerinde verimliliği artırarak kaynak kullanımını optimize ediyor. Sağlıkta erken teşhis, tıbbi görüntüleme ve uzaktan ameliyat gibi alanlarda önemli rol oynuyor. Ulaştırma ve lojistik sektöründe rota optimizasyonu, trafik yönetimi ve otonom araç teknolojileri yapay zeka ile gelişiyor.
Enerji ve sanayi sektörleri, yenilenebilir enerji üretiminin desteklenmesi ve arıza tahmini gibi konularda yapay zekadan faydalanıyor. Savunma sanayisinde otonom sistemler, hedef tespiti ve siber güvenlik gibi alanlarda yapay zeka stratejik bir unsur haline geldi.
Bankacılık ve finans sektörü, dolandırıcılık tespiti, kredi risk analizi ve kişiselleştirilmiş finansal hizmetlerde yapay zeka teknolojisini yaygın olarak kullanıyor. Bu sayede işlemler daha hızlı ve verimli hale geliyor. Ülkeler, yapay zekanın sunduğu ekonomik fırsatların yanı sıra, bu teknolojiyle artan dolandırıcılık ve usulsüzlük faaliyetlerine karşı da çözümler arıyor.
